Mực trứng

Mực trứng có nhiều vào độ tết. Con bằng ngón tay cái cũng có trứng. Mực mới vớt lên, còn tươi xanh, đưa ngang tầm mắt là thấy bọc trứng. Con mực muốn chế biến cũng không cần cầu kỳ về nguyên liệu. Thân mực mau chín, cắn vào vừa ngọt vừa nghe sừn sựt. Trứng mực khi chín thì ngả màu như cục đường phèn, béo ngậy.







Ở nhà mình, mực đem từ biển về, còn tươi, chỉ cần rửa sạch, kéo bỏ phần xương sống là có thể đem hấp với nước dừa, gừng. Khi chín, mực căng phồng nhìn hấp dẫn. Thêm một chút muối tiêu chanh...Nhiều con còn cả túi mật nhưng khi cắn vẫn thấy được cái ngọt ngào trộn lẫn với cái mằn mặn của biển.

Nếu muốn nướng cũng chỉ ướp nhẹ và để lên lửa than và thưởng thức mùi thơm của mực khi chín. Mà loại mực này nấu cháo, làm gỏi, làm chả cũng rất ngon. Hèn chi mà người ta thường nhắc " Câu mực tuy cực mà vui, Khoái ăn trứng mực lui cui câu hoài..."

Ớt nào mà ớt chẳng cay...

Nhà có ba người mà mẹ và chồng đã thành một phe trong vụ ăn cay. Mỗi lần kho cá, mẹ lại tìm chút ớt bột, ớt xanh, hoặc dằm vài trái ớt chín, có khi nấu canh cũng bỏ ớt. Mẹ nói ở Huế ăn cay cũng là một khẩu vị. Cả trứng chiên cũng có ớt đỏ, món bún bò huế thì cả tô đỏ ớt bột, ớt hiểm cắt lát thả trên chén nước mắm, ớt xanh dằm với cá biển đem kho... Ăn cay không được nhiều nhưng mỗi lần dọn cơm đều phải chuẩn bị vài trái ớt như là một thói quen vì chồng nói "ăn cay ít bị cảm". Nhưng mà nghĩ lại cũng đúng. Có một số món mà thiếu ớt tự nhiên mất ngon. Ví dụ như mắm ruốc xào thịt, canh chua hay mực nướng, cá nướng mà thiếu ớt thì mất ngon. Hay chỉ đơn giản trái cóc xanh, trái xoài chua mà muối hột thiếu ớt, nước mắm đường thiếu ớt thì chán ngắt. Vị cay của ớt kết hợp làm nổi bật hương vị riêng của từng thứ thực phẩm, làm món ăn trở nên ngon hơn, quyến rũ hơn.

Chắc cũng vì chìu con gái mà sau này các món của mẹ bỏ tiêu nhiều hơn bỏ ớt. Bù lại mẹ và ông xã mình đành phải dùng ớt trái. Mà cả hai đều thích cắn trực tiếp ớt trái. Nhà mình có cả mấy cây ớt chỉ thiên trồng có trái quanh năm. Ớt chỉ cần lựa trái hườm hườm, da vẫn còn xanh bóng (lúc này nghe tả lại là chưa thật cay) rửa sạch và chấm nước mắm mặn rồi đưa lên miệng cắn. Chà chà...lúc này mùi hăng hay mới xộc lên mũi. Cái mùi mà chỉ có người nghiện ớt mới nói rằng tuyệt vời, rằng khoái khẩu, rằng ngon ơi là ngon mà người không nghiền không tài nào hiểu được. Rồi mẹ chỉ con "trái này mới cay", con rể gật gù...

Người ta nói "ớt nào mà ớt chẳng cay, gái nào mà gái chẳng hay ghen chồng". Mình có chứ, ghen với cái hít hà nhưng lại tỏ vẻ sảng khoái đó mà chắc mình chẳng bao giờ có dũng khí cắn thử như thế được.

Bánh đa nấu cua

Bánh đa được một người bạn cùng tổ hưu của mẹ cho. Nghe đồn món bánh này là đặc sản của Hải Phòng. Nhìn món này rất giống bánh tráng cắt mỏng, cọng dạng bánh phở nhưng có màu nâu đậm. Bánh được cuộn tròn, giòn và dễ gãy. Trước khi nấu mẹ thường ngâm nước. Sau khi ngâm thì cọng bánh mỏng manh trở nên mềm mại và dai. Mẹ nói rằng món này là món dân dã của Hải Phòng vì các nguyên liệu đều từ vùng quê.

Làm món này mẹ thật cực: Cua đồng mua về rửa sạch, gỡ mai. Phần gạch cua được khều riêng để phi vàng. Phần thân cua được đâm nhuyễn lọc lấy nước thịt cua. Xác cua còn lại lọc qua vải mịn lấy nước. Làm nhiều lần như vậy để lấy hết thịt và bỏ xác cua. Nước thêm chút muối phải nấu trong lửa nhỏ, khuấy đều tay thì thịt cua mới không dính đáy nồi. Khi sôi, thịt cua tự kết lại thành từng tảng có thể vớt ra. Nước còn lại nêm chút mắm tôm, bột nêm sao cho vừa miệng. Hành tím phi vàng, hành lá cắt nhuyễn và rau muống chẻ cọng và rau nhút để vào là có thể thưởng thức.

Món này thỉnh thoảng mới được thưởng thức. Món ăn lạ miệng bợi sợi bánh dẻo dẻo, dai dai. Nhưng thích nhất là húp nước cua đồng, cắn miếng thịt cua mềm và mịn...

Cá linh kho

Nước không chưn sao kêu nước đứng,

Cá không thờ sao gọi cá linh?

Mùa cá linh nên mình mua ăn thỏa cơn nghiền. Hôm thì món cá linh nấu canh chua, cá linh kho nghệ, cá linh chiên giòn, cá linh kho lạt,...

Món này là cá linh kho với khế chua trồng ở nhà.

Cá linh thật lạ, kết hợp với ngọt của điên điển, của mía cũng ngon mà kết hợp với vị chua của khế cũng bắt cơm không kém.

Kho cá linh cần kiên nhẫn một chút xíu, lựa con to vừa, niêm nếm vừa phải, khi sôi thì nhỏ lửa, không đảo. Cá mau chín, thịt mềm. Nước chỉ cần sôi là mùi cá bốc lên ngào ngạt, một lớp khế lót dưới đáy nồi, để khế ngấm vị ngọt của cá.

Cá linh kho me non

Cá linh kho me non có vị chua nhẹ của me non dằm, mùi thơm của tỏi phi. Nêm lạt một chút thì khi ăn sẽ thấy được vị ngọt béo của cá và chút xíu chua chua còn sót lại của khế, của me non... Dằm trái ớt, thấy ướt mồ hôi mà vảy cá thì cứ lấp lánh, lấp lánh ánh bạc...Người ta nói món ngon nhớ lâu...

Canh bông điên điển nấu cá linh non

Ăn bông mà điên điển

Nghiêng mình nhớ đất quê

Chồng xa em khó mà về....

Khi nhìn thấy nước ngập một đoạn đường Hòa Bình, góc phố Ngô Gia Tự vào khoảng cuối tháng bảy âm lịch là biết mùa nước nổi về và cũng là lúc ngoài chợ bán đầy hoa điên điển và cá linh non.

Cá linh non không cần làm vảy, móc mật hay cắt đầu, chỉ cần ngâm với nước muối cho hết nhớt và có thể ăn cả con mà không thấy xương, thịt mềm, ngọt, béo và mau chín.

Hoa điên điển nớ thành từng chùm, màu vàng mà người ta ẩn dụ là màu của nắng phương nam và lẫn với sắc xanh của lá khi hái về rồi vẫn còn hương ngọt ngào. Cái ngọt đó nồng nàn không che dấu được thu hút biết bao nhiêu là ong mật, ong ruồi tìm đến. Cái ngọt đó lại càng day dứt lòng người khi quyện với cá linh non, con chỉ bằng ngón tay út, với vị chua của cơm mẻ với cái mùi của quế, ngò gai,..

Ai đã húp một lần món canh chua bông điên điển sẽ thấy nhớ mãi, sẽ thấy nao lòng mỗi khi mùa nước nổi về, sẽ thấy những món ăn dân dã bình thường sao mà ngon lạ, sẽ thấy hoa điên điển không chỉ làm đẹp cho một góc vùng quê mà lại còn là đặc sản cây nhà lá vườn cho nhiều món ăn lưu giữ trong ký ức của nhiều người trong đó có nhà tôi.

Ăn món này lại nhớ giọng ca của Hương Lan trong "Mùa bông điên điển" (Bông điên điển mãi còn vàng rượm để mình nói yêu anh)....

Cua bò thẳng

Có chuyện kể như thế này. Có một con cua cái vào một ngày đẹp trời thấy một anh cua đực bò thẳng lại mình và cầu hôn. Cô lấy làm ngưỡng mộ nên đồng ý cái rụp. Trong tiệc cưới cô khoe khoang khắp mọi người là cô lấy được một anh chồng phi thường, "siêu cua".

Sau đêm tân hôn, anh chồng cua bò ngang y như những con cua bình thường khác. Cô bất mãn hỏi thì chồng cô gãi yếm mà rằng: "Lâu lâu phải tỉnh một bữa chứ em, xỉn hoài sao chịu nỗi".

Con cua tám cẳng hai càng

Một mai, hai mắt rõ ràng con cua.

Cây điều

Là lá khi non (đọt điều) ăn với bánh xèo, mắm kho.

Là hoa khi nở có màu đỏ đậm, người Hoa còn gọi là hoa "hồng bồ đào".

Là trái: người miền Tây còn gọi là trái đào lộn hột thay cho người miền Đông gọi là trái điều đỏ, người Bắc gọi là Doi. Ăn vào có vị ngọt, thơm.

Thích nhất là ngắm hoa điều khi nở, màu đỏ chen với màu xanh của lá, của trời. Thích nhì là ngửi mùi hương của hoa theo gió của những buổi chiều tắt nắng, quyện trong gió, cứ lẫn quẩn trong vườn nhà. Hương điều có vị rất đặc trưng như vị của trái, vừa chan chát vừa ngòn ngọt mà đã được thưởng thức thì khó mà quên được. Còn cái thú nữa là thưởng thức trái điều. Ăn điều cũng phải dân dã, dùng miệng cắn chứ không dùng dao (vì mọi người bảo sẽ rất chát).  Ăn điều còn phải khéo léo nếu không để dây vào áo thì sẽ không bao giờ giặt ra. Lúc nhỏ bà mẹ đi chợ về thế nào cũng có nhưng bây giờ trái này không còn thấy bày bán nữa.